Tieners en slaap
Tieners gaan graag laat naar bed, wat vaak tot frustratie leidt bij de ouders die zich zorgen maken om de gevolgen ervan. Toch kunnen de nachtbrakers er niet helemaal zelf iets aan doen dat ze later moe worden dan hun ouders. Hoe zit dit precies en welke gevolgen heeft het nachtbraken daadwerkelijk? In deze blog duiken we in de relatie tussen tieners en slaap.
Waarom gaan tieners laat naar bed?
Tieners en slaap, men raakt er niet over uitgepraat. Ouders ergeren zich soms groen en geel aan de in hun ogen luie tieners. ’s Avonds vertikken ze het om op tijd te gaan slapen en ’s ochtends kunnen ze hun bed niet uit om naar school of werk te gaan. Toch doen ze dit over het algemeen niet om de ouders te pesten. Ze hebben er vaak juist een goed excuus voor (uitzonderingen daargelaten): ze kampen als tiener namelijk met hormonale en sociale veranderingen.
Verandering in hormonen
Bij tieners wordt het welbekende slaaphormoon melatonine later in de avond aangemaakt dan bij bijvoorbeeld hun ouders. Hierdoor worden ze pas later moe en gaan ze over het algemeen dan ook niet vroeg slapen. De tiener-hersenen zijn volop in ontwikkeling, wat ervoor zorgt dat het slaapsignaal later wordt doorgegeven.
Sociale activiteiten
Daarnaast spelen sociale activiteiten ook een rol. Tieners hebben vaak veel hobby’s die ze in de avond uitoefenen. Ook werken veel tieners in de avonduren en/of spreken ze nog even af met vrienden. Wanneer ze ook nog hun huiswerk moeten doen, maken ze het al snel (te) laat.
Veel tieners hebben daarnaast last van stress en voelen vaak veel druk om te presteren. Ze willen het goed doen op school, leuk gevonden worden door vrienden en hebben soms een overvolle agenda met huiswerk en afspraken. Hierdoor liggen ze in bed te piekeren en kunnen ze niet goed slapen. Om te ontspannen in bed kijken ze regelmatig op hun mobiele telefoon, tablet of laptop, terwijl het blauwe licht daarvan juist averechts werkt. Door het blauwe licht wordt de aanmaak van melatonine geremd en val je minder snel in slaap.
Gevolgen laat naar bed gaan
Wanneer tieners vaak (te) laat naar bed gaan en vroeg moeten opstaan voor school of werk, ligt een slaaptekort op de loer. Een slaaptekort heeft vervolgens veel invloed op het geheugen en leervermogen: men kan zich overdag moeilijker concentreren en presteert minder goed. Dit zie je dan ook meestal terug in de behaalde cijfers.
Daarnaast zijn tieners met een slaaptekort sneller geneigd om ongezond te eten en kunnen ze zich niet altijd even goed focussen in het verkeer, met alle gevolgen van dien.
De slaap proberen ze ‘in te halen’ in het weekend door langer uit te slapen, maar dat kan het slaapritme behoorlijk verstoren. Beter is om, ook in het weekend, een vast slaapritme aan te houden, al is dat voor tieners soms heel lastig.
Tips voor tieners
Gelukkig zijn er genoeg dingen die je als tiener kunt doen (of laten) om beter te slapen.
Vermijd blauw licht
Zo is het verstandig om de mobiele telefoon, laptop en tablet te vermijden kort voor het slapengaan. Als je bijvoorbeeld om 22.00 uur wilt gaan slapen, is het slim om na 20.30 uur niet meer op deze apparaten te kijken.
Vermijd/beperk alcohol, cafeïne en zware maaltijden
In het rijtje ‘vermijden voor het slapengaan’ staan ook de slaapverstorende alcoholische en cafeïnehoudende drankjes zoals koffie, cola en energiedrankjes. Ook suikerhoudende en vette snacks kunnen beter niet laat op de avond worden genuttigd. Op deze manier voorkom je dat je spijsverteringsstelsel ’s nachts overuren maakt en jou uit je slaap houdt.
Beweeg voldoende
Wat je zeker wel mag doen, is overdag voldoende bewegen. Hiermee sla je twee vliegen in één klap: het vermindert stress en stimuleert de aanmaak van melatonine. Doe dit alleen niet te fanatiek vlak voor het slapengaan, want je lichaam moet genoeg tijd krijgen om tot rust te komen voor de nachtrust. De nodige ontspanning kun je ook bereiken door bijvoorbeeld naar rustige muziek te luisteren of een boek te lezen.
Zorg voor de juiste slaapkamertemperatuur
Verder is het goed om het niet te warm te stoken (maximaal 21 graden), maar de slaapkamer koel te houden. De meest ideale temperatuur in de slaapkamer is ongeveer 18 graden. Wanneer het in de slaapkamer te warm is, koelt je lichaam niet goed genoeg af en val je moeilijker in slaap.
Begin vandaag met beter slapen
Door bewust met je avonden om te gaan en je lichaam de rust te geven die het nodig heeft, leg je als tiener de basis voor energieke dagen en een betere focus. Dus leg je telefoon op tijd weg, kies voor rust in de avond en geef je lichaam de kans om goed op te laden. Zo begin je elke nieuwe dag uitgerust en vol energie!